Japanese Encephalitis Outbreak

 पछिल्लो ५५ दिनको अवधिमा देशभर जापानीज इन्सेफलाइटिसका कारण ९ जनाको मृत्यु भएको छ। स्वास्थ्य सेवा विभागको असार र साउन महिनाको तथ्यांक अनुसार देशभर ४६ जनामा जापानीज इन्सेफलाइटिस पुष्टि भएको छ।

​स्वास्थ्य सेवा विभाग, परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत बालस्वास्थ्य तथा खोप शाखाका प्रमुख डा. अभियान गौतमका अनुसार ज्यान गुमाउने र संक्रमित हुनेमध्ये अधिकांशले जापानीज इन्सेफलाइटिसविरुद्धको खोप नलगाएको पाइएको छ।

​प्रदेशगत अवस्था र तथ्यांक

​उपलब्ध तथ्यांक अनुसार जापानीज इन्सेफलाइटिसबाट सबैभन्दा बढी क्षति कोशी प्रदेशमा भएको छ।

• ​कोशी प्रदेश (६ जनाको मृत्यु):
  • ​झापा: ३ जना
  • ​इलाम: १ जना
  • ​मोरङ: १ जना
  • ​सुनसरी: १ जना
• ​मधेश प्रदेश (२ जनाको मृत्यु):
  • ​मधेश प्रदेशका विभिन्न जिल्लाहरू (बारा, धनुषा, महोत्तरी, पर्सा, रौतहट र सप्तरी) मा गरी कुल ११ जना संक्रमित भेटिएका छन्।
  • ​मृत्यु: धनुषामा १ जना र रौतहटमा १ जना।
• ​लुम्बिनी प्रदेश (१ जनाको मृत्यु):
  • ​दाङ: १ जना

​के हो जापानीज इन्सेफलाइटिस?

​जापानीज इन्सेफलाइटिस भाइरसका कारण हुने एक कडा संक्रामक रोग हो। यो रोग 'क्युलेक्स' (Culex) जातको लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्छ।

• ​कसरी सर्छ? सुँगुर, बँगुर र हाँस जस्ता जनावर वा पन्छीलाई टोकेको लामखुट्टेले मानिसलाई टोक्दा यो भाइरस सर्छ।
• ​के यो मानिसबाट मानिसमा सर्छ? सर्दैन। यो रोग संक्रमित व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा प्रत्यक्ष रूपमा सर्दैन।
• ​असर: यस भाइरसले मुख्यतया मानिसको मस्तिष्क (Brain) मा असर पुर्‍याउँछ।

​मुख्य लक्षणहरू:

• ​कडा ज्वरो आउने
• ​टाउको कडा रूपमा दुख्ने
• ​घाँटी कडा हुने वा चलाउन गाह्रो हुने
• ​जीउ काम्ने र छारेरोग (दौरा) जस्तै लक्षण देखिने
• ​अचेत वा बेहोस हुने

​रोगबाट बच्ने उपायहरू

​जापानीज इन्सेफलाइटिसबाट बच्ने प्रमुख सुरक्षात्मक उपाय खोप नै हो। यसका साथै लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न निम्न उपायहरू अपनाउनुपर्छ:

1. ​खोप लगाउने: लक्षित उमेर समूहका बालबालिकालाई जापानीज इन्सेफलाइटिसविरुद्धको खोप अनिवार्य रूपमा लगाउने।
2. ​झुलको प्रयोग: सुत्दा सधैँ झुलको प्रयोग गर्ने र झ्याल-ढोकामा जाली लगाउने।
3. ​शरीर ढाक्ने लुगा: विशेष गरी साँझ र बिहानीपख बाहिर निस्कँदा शरीर पूरै ढाक्ने लामो बाहुला भएको लुगा लगाउने।
4. ​सरसफाइ: घरवरिपरि खाल्डाखुल्डीमा पानी जम्न नदिने।
5. ​पशुपन्छीको व्यवस्थापन: सुँगुर, बँगुर र पन्छी पाल्ने ठाउँलाई घरभन्दा टाढा र सफा राख्ने।
6. ​धुप वा क्रिम: लामखुट्टे भगाउने धुप, मलम वा क्रिमको प्रयोग गर्ने।